به گزارش روابط عمومی مرکز، کارگاه سه روزه ارگونومی محیط کار، با هدف پیشگیری از بیماریهای اسکلتی عضلانی، با نجام حرکات اصلاحی  و همزمان آموزش حرکات ورزشی توسط آقای بهروز سروری فر دکتری فیزیوتراپی ورزشی برای پرسنل مرکز برگزار گردید.

این کارگاه با هدف ارتقای سطح آگاهی کارکنان مرکز نسبت به اهمیت نقش ارگونومی در حفظ سلامت جسمی و روانی، افزایش بهره‌وری فردی و ارتقای کیفیت فعالیت‌های علمی و پژوهشی طراحی و اجرا شد. 

در این برنامه، دکتر سروری فر، فیزیوتراپیست ورزشی، به تشریح مباحثی از جمله اصول کلیدی ارگونومی در محیط‌های کاری و پژوهشی، ارگونومی رفتاری و مدیریت زمان پژوهش، ارتباط ارگونومی با سلامت پایدار و پژوهش اثربخش و همچنین چالش‌های رایج ارگونومیکی در محیط‌های دانشگاهی پرداختند.

این کارگاه آموزشی به مدت 3 روز برگزار شد و با استقبال پرسنل  و پرستاران همراه  بود. در پایان نیز بر لزوم توجه به ملاحظات ارگونومیکی به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در بهبود عملکرد کاری، افزایش رضایت شغلی و ارتقای کیفیت ارائه خدمت پرسنل تأکید شد.

دلایل اهمیت ارگونومی در محیط کار

ارگونومی در محیط کار، به عنوان یک اقدام ضروری در جهت بهبود وضعیت سلامت کارکنان مورد توجه قرار می‌گیرد. با اعمال اصول ارگونومی در محل کار، امکان دارد که کارمندان بهره‌وری بیشتر و رضایت شغلی بالاتری را تجربه کنند.
به علاوه، برخی از مزایای اصلی اعمال ارگونومی در محیط کار عبارتند از:

• جلوگیری از وقوع آسیب‌ها و صدمات در محیط کار
• افزایش سطح تمرکز و بهره‌وری کاری
• بهبود کیفیت خروجی کار
• تشویق کارکنان به مشارکت بیشتر
• کاهش میزان غیبت و حجم کار‌های معوقه کارمندان
• مدیریت و کاهش هزینه‌های مربوط به مراقبت‌های پزشکی
• ایجاد یک محیط کاری امن‌تر

مزایای انجام ارگونومی در محیط کار 

کاهش هزینه‌ها

یکی از دلایل اصلی درخواست‌های جبران خسارت توسط کارکنان در سراسر جهان، آسیب‌های ناشی از محیط کار است. اجرای ارگونومی در محیط کار، می‌تواند به طور قابل توجهی از ایجاد مشکلات جسمی برای کارکنان در محل کار جلوگیری کند. این موضوع همچنین می‌تواند منجر به کاهش هزینه‌های پرداختی به عنوان جبران خسارت یا هزینه‌های درمانی توسط سازمان‌ها به کارکنان شود. علاوه بر این، رعایت اصول ارگونومی در محیط کار می‌تواند هزینه‌های غیرمستقیم مانند کاهش بهره‌وری کارکنان را نیز کاهش دهد.

افزایش بهره‌وری

محیط کاری که به اصول ارگونومی پایبندی دارد، می‌تواند بهره‌وری کارکنان را افزایش دهد. ایجاد فضای کاری مناسب می‌تواند با کاهش خستگی و مشکلات فیزیکی، بهره‌وری را به طور چشمگیری افزایش دهد.

ارتقاء کیفیت کار

نقض اصول ارگونومی در محیط کار می‌تواند منجر به افت کیفیت عملکرد و ایجاد حس ناامیدی و خستگی در کارکنان شود. وقتی که فشارهای فیزیکی بر روی کارکنان بیش از حد باشد، می‌تواند به کاهش عملکرد و کیفیت خروجی کار منجر شود. از این رو اجرای اصول ارگونومی در محل کار، می‌تواند با کاهش فشارهای ناشی از انجام وظایف، به بهبود کیفیت نهایی کار کمک کند.

روش هایی برای بهبود ارگونومی در محیط کار

کارمندان و کارفرمایان هر دو می‌توانند با بهره‌گیری از راهکارهای زیر، به بهبود وضعیت ارگونومی در محیط کار کمک کنند:

• حفظ وضعیت بدنی در شرایط مناسب: حفظ وضعیت بدنی مناسب در طول روز، تأثیر مهمی بر سلامت عمومی، تناسب اندام و کاهش درد‌های عضلانی و کمر دارد.
• مراقبت از چشم‌ها: خیره شدن به صفحه نمایش کامپیوتر برای مدت طولانی می‌تواند، به خستگی چشم و مشکلات ناشی از آن منجر شود. برای کاهش این مشکلات، نکاتی مانند تنظیم صفحه نمایش و استفاده از نور مناسب حائز اهمیت است.
• استراحت کردن: استرس در محیط کار می‌تواند، مشکلات جسمی و ذهنی زیادی را ایجاد کند. استراحت در محیط کار حتی به مدت کوتاه، موجب کاهش خستگی و افزایش انگیزه کارکنان خواهد شد.
• کاهش فشارهای غیرضروری: ایجاد دسترسی آسان به وسایلی مانند تلفن، چاپگر و کیبورد می‌تواند، از ایجاد تنش‌های فیزیکی جلوگیری کند.
• انجام حرکات کششی: نشستن طولانی مدت می‌تواند به ایجاد مشکلات سلامتی از جمله چاقی و دیابت منجر شود. انجام حرکات کششی به هنگام کار به تقویت عضلات، تعادل و کاهش این مشکلات کمک می‌کند.
• استفاده از صندلی مناسب: صندلی‌های محیط کار باید استاندارد و قابل تنظیم باشند تا فشار بر کمر، دست‌ها و پاها را کاهش دهند.
• نورپردازی مناسب محیط کار: نور مناسب در محیط کار تأثیر زیادی بر عملکرد کارکنان دارد. جهت تامین نور مناسب باید از هر دو منبع طبیعی و مصنوعی استفاده شود.
• تنظیم موقعیت صفحه کلید و ماوس: تنظیم موقعیت صفحه کلید و ماوس به نحوی که از وارد آمدن فشار زیاد بر بازوها و گردن جلوگیری شود، بسیار مهم است.
• قانون ۲۰-۲۰-۲۰: یکی از اصول مهم ارگونومی در محیط کار، اعمال قانون ۲۰-۲۰-۲۰ است. این اصل توصیه می‌کند که به ازای هر ۲۰ دقیقه که به صفحه نمایش رایانه نگاه می‌کنید، می‌بایست ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متر) خود بنگرید. همچنین پس از هر ۲۰ دقیقه کار کردن، لازم است استراحت کوتاهی داشته باشید.
• توجه به تغذیه و مصرف آب: برای افزایش تمرکز و کاهش خستگی، توجه به تغذیه مناسب و مصرف آب کافی در طول روز بسیار مهم است. زمان ناهار را به عنوان فرصتی برای استراحت و تغذیه در نظر بگیرید و روزانه حداقل ۴ لیوان آب مصرف کنید.
• بلند شدن و راه رفتن: نشستن مداوم در محیط کار می‌تواند تمایل به بی‌تحرکی را در کارکنان افزایش دهد. بنابراین، توصیه می‌شود در طول روز، زمانی را برای پیاده‌روی و بلند شدن اختصاص دهید.
• استفاده از زیرپایی: اگر میز و صندلی شما امکان تنظیم ارتفاع ندارند، از زیرپایی استفاده کنید تا فشار روی پاهای شما کاهش یابد و دردهای عضلانی در پاها را کاهش دهد.

توجه به این موارد می‌تواند به بهبود ارگونومی در محیط کار کمک کرده و بهره‌وری و راحتی کارکنان را افزایش دهد.

چک لیست ارگونومی محیط کار

1. صندلی: یکی از موارد حیاتی در زمینه رعایت ارگونومی در محیط کار، موضوع صندلی است. یک صندلی با ارگونومی مناسب، باید به اندازه کافی از پشت و کمر شما حمایت کند. حمایت مناسب از کمر به این معناست که در هنگام نشستن، کمر شما قوس طبیعی خود را حفظ خواهد کرد. بنابراین، یک صندلی ارگونومی باید دارای پشتی قابل تنظیم باشد. همچنین، صندلی با ساختار ارگونومی در محیط کار باید عمق مناسبی داشته باشد تا شما هنگام نشستن، بین زانوها و بدن خود فضای کافی داشته باشید. علاوه بر این، دسته‌های صندلی باید قابل تنظیم باشند، تا دست و شانه در موقعیت راحتی قرار بگیرند و خسته نشوند. صندلی همچنین باید قابلیت چرخش داشته باشد، تا شما بدون نیاز به چرخاندن بدنتان به تمام نقاط میز دسترسی داشته باشید.
2. جاپایی: صندلی‌های اداری به طور کلی، برای ۹۵ درصد افراد مناسب هستند. با این حال، هنوز هم برخی افراد به دلیل متفاوت بودن فرم بدنشان، احساس راحتی نمی‌کنند. بر طبق اصول ارگونومی در محیط کار می‌توان جهت ایجاد شرایط بدنی راحت‌تر برای کارمندان کوتاه قد، از ابزارهای مفیدی مانند جاپایی استفاده کرد. ایجاد یک فرم بدن مناسب معمولاً نیازمند آن است که، کف پای شخص به صورت مستقیم بر روی زمین قرار بگیرد. اما اگر پاهای شما به اندازه کافی بلند نیستند، داشتن یک جاپایی می‌تواند این مشکل را به راحتی حل کند.
3. پایه نمایشگر و لپ‌تاپ: از دیگر وسایل ضروری ارگونومی در محیط کار می‌توان، به پایه نمایشگر اشاره کرد. با توجه به افزایش محبوبیت لپ‌تاپ‌ها، کارمندان بسیاری از این وسیله برای انجام کارهای روزمره‌شان استفاده می‌کنند. با این حال، باید به یاد داشت که به مدت طولانی نباید از لپ‌تاپ بدون افزایش ارتفاع صفحه‌نمایش استفاده کرد. نگاه کردن به پایین هنگام استفاده از لپ‌تاپ، به خم ‌کردن بدن و آویزان کردن سر به پایین منجر می‌شود، که باعث افزایش فشار به گردن و ستون فقرات می‌شود. جهت رعایت اصول ارگونومی در محیط کار، موقعیت مانیتور باید در فاصله‌ای قرار گیرد که بتوانید به راحتی صفحه آن را مشاهده کنید. مانیتور در اصول ارگونومی باید کمی پایین‌تر از خط دید چشمان شما باشد و نقطه مرکزی آن با شانه‌های شما در یک راستا قرار بگیرد.
4. ماوس: درد مچ و دست بین کارکنانی که به طور مداوم از موس کامپیوتر استفاده می‌کنند، بسیار رایج است. این افراد بهتر است از موس ارگونومیک به جای ماوس معمولی استفاده کنند. این ماوس‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که، دست را به صورت عمودی یا در یک موقعیت طبیعی‌تر قرار می‌دهند. هر نوع ماوسی که برای ایجاد ارگونومی در محیط کار استفاده می‌کنید، در کنار کیبورد خود قرار دهید تا آرنج شما به بدنتان نزدیک باقی بماند. همچنین می‌توانید از هر دو دست برای کار با ماوس استفاده‌کنید، تا فشار وارده بر دست‌هایتان کمتر شود.
5. کیبورد: در صورت تمایل به ایجاد شرایط ارگونومی در محیط کار، باید فاصله بین کیبورد و بدن را به گونه‌ای تنظیم کنید که دست‌های شما تقریباً افقی قرار بگیرند و مچ دست‌ها به صورت مستقیم، به جلو تنظیم شوند. هر دو قسمت دست‌های شما باید یک خط مستقیم تشکیل دهند. مچ دست‌ها باید بر روی حاشیه میز یا بخش مخصوص تکیه‌گاه مچ قرار گیرد. در هر حالتی، مچ‌ها نباید به سمت بالا خم شوند و آرنج‌ها نیز باید در زاویه مناسبی نسبت به بدن قرار داشته باشند.
6. تجهیزات روشنایی مناسب: اصول ارگونومی در محیط کار تنها محدود به نوع تجهیزات نمی‌شود بلکه، شامل نورپردازی نیز می‌شود. نور کم می‌تواند به خستگی و کاهش بهره‌وری افراد منجر شود. اگر در زمان کار با یک صفحه‌نمایش، مدت زیادی به آن خیره شوید و اتاق نور مناسبی نداشته باشد، ممکن است مجبور شوید زاویه بدن خود را تغییر دهید تا تصویر را بهتر ببینید. این تغییرات غیر ارادی بدن در درازمدت می‌توانند، منجر به آسیب‌های اسکلتی شوند. برای داشتن شرایط ارگونومی در محیط کار، باید مکان نمایشگر خود را به گونه‌ای تنظیم کنید که در طول روز و با حرکت خورشید، نور روی آن نیافتد و تصویر همواره واضح باشد. اگر نور از پشت سر شما تابیده می‌شود، بهتر است از چراغ مطالعه برای روشن کردن مکان کاری خود استفاده کنید.

نشانه های نامناسب بودن ارگونومی در محیط کار

• درد و ناراحتی‌های مکرر در نقاط مختلف بدن کارکنان، از جمله کمر، گردن، شانه و مچ دست
• احساس خستگی و کسالت روحی به علت فشار کاری فزاینده، ساعات کاری طولانی و کمبود استراحت
• ایجاد تنش‌های روانی و اجتماعی در محیط کار و افت عملکرد کارکنان
• نقص‌های ایمنی و وقوع حوادث کاری به دلیل عدم لحاظ ارگونومی در محیط کار
• کمبود تجهیزات و ابزارهای لازم برای انجام وظایف
• شیفت‌های کاری نامناسب و بروز مشکلاتی مثل اضطراب و عدم رضایت از کار
• کمبود آموزش و دسترسی ناکافی به دستورالعمل‌ها و راهنماهای کاری